Hoe leefden mensen hier duizenden jaren geleden?
Hoe leefden ze, hoe woonden ze en waarom bouwden ze bijzondere graven van steen?
In het Archeologisch Museum Stein stap je bijna werkelijk terug in de tijd. Ontdek unieke archeologische vondsten, reconstructies, oude werktuigen, films en verhalen die meer dan 7.000 jaar geschiedenis tot leven brengen.
Het absolute hoogtepunt is het mysterieuze neolithisch steengraf van Stein: een wereldwijde unieke neolithische grafkelder van circa 3400 voor Christus die zelfs nog op de oorspronkelijke plek ligt.
Een bijzondere ontdekking die nergens anders in Nederland of daarbuiten is gevonden.
Ontdekken en verwonderen
Van de eerste boeren en jagers-verzamelaars tot de Romeinen en de middeleeuwen: in het museum ontdek je hoe mensen hier eeuwenlang leefden, werkten en hun en onze wereld vormgaven.
Kom kijken, ontdekken en reizen door de tijd in het Archeologisch Museum Stein.
Bezoekersinformatie
In, rondom en vanuit het museum worden veel activiteiten georganiseerd. Bekijk onze agenda voor meer informatie, openingstijden en aanmelden voor activiteiten.
De eerste boeren in de steentijd
5.300 - 4.900 voor Christus
Omstreeks 5300 voor Christus trokken vanuit het zuiden kleine groepen mensen het dichtbeboste lössplateau van Zuid-Limburg op. Hun voorouders waren nog geen duizend jaar eerder uit Hongarije naar het noordwesten getrokken, op zoek naar nieuwe woongronden. Ze kapten er bomen, legden akkers aan op de vruchtbare bodem en bouwden grote huizen van hout en löss. Dit waren de eerste boeren in Nederland. Naar de bandvormige patronen op hun aardewerk wordt hun cultuur de ‘Bandkeramiek’ genoemd.
Door opgravingen zijn archeologen veel te weten gekomen over deze vroege agrarische cultuur. In Stein en omgeving zijn sporen gevonden van complete nederzettingen. Het archeologisch museum is op zo’n plek gebouwd; 7.000 jaar geleden lag hier een boerendorp!
In het Archeologisch Museum zie je vondsten, voorwerpen en nadere uitleg over de steentijd en in het bijzonder over de ‘Bandkeramiek’.
Het steengraf van Stein
ca 3.400 jaar voor Christus
Het middelpunt van het Archeologisch Museum Stein is het unieke, neolithische steengraf. Archeologen ontdekten dit graf in 1963. Omdat de vondst zo uniek was, werd de locatie aangemerkt als nationaal monument en is het huidige museum er letterlijk omheen gebouwd.
De vloer van het graf bestaat uit Maaskeien, waarop destijds de gecremeerde resten van een lokale boerengemeenschap zijn gelegd. Wie deze mensen van de zogeheten 'Steingroep' precies waren, wordt nog altijd onderzocht. Wel is bekend dat zij deel uitmaakten van een grotere West-Europese megalietencultuur uit de steentijd, waartoe ook Stonehenge en de Drentse hunebedden behoren. Toch is een graf in deze specifieke vorm nergens anders aangetroffen. Niet in Nederland en niet in het buitenland.
In het museum bewondert u het originele graf en de bijbehorende grafgiften zoals ze destijds zijn teruggevonden, evenals een reconstructie van de ontdekking ervan. Ook ontdekt u hoe de mensen hier in de steentijd leefden en werkten, en hoe het graf zich verhoudt tot andere beroemde steenmonumenten in Europa.
Bronstijd – IJzertijd
2.900 - 50 voor Christus
Lange tijd, tussen circa 2.900 en 1.000 voor Christus, was het in onze streken de gewoonte om sommige doden een speciale begrafenis te geven. Ze werden, verbrand of onverbrand, bijgezet onder of in een grote grafheuvel. Vanaf circa 1.000 voor Christus veranderde dat. Iedere dode werd verbrand en kreeg een eigen graf waarna de resten in een pot werden gedaan en begraven in een kuil.
In het Archeologisch Museum zie je een presentatie van hoe zo’n kuilgraven er uit zagen, inclusief gevonden aardewerk, urnen, crematieresten en een toelichting over de vondsten uit de brons- en ijzertijd.
Afbeelding: Kelvin Wilson
Het Romeinse tijdperk
Jaar 0 – 250 na Christus
Vanaf het einde van de eerste eeuw voor Christus maakte Limburg deel uit van het Romeinse rijk. Eerst verschenen de Romeinse legers, toen een bestuur, en vervolgens werd het een dichtbevolkt en welvarend deel van de Romeinse provincie Neder-Germanië. Op de vruchtbare lössgrond van Zuid-Limburg moest graan worden verbouwd voor het leger.
Binnen een paar generaties werd Zuid-Limburg een welvarend gebied met succesvolle boeren en handelaren. In deze Romeinse tijd toonden zij hun status en rijkdom door grote, stenen villa's te bouwen en hun doden met veel eer en kostbare grafgiften te begraven.
In het museum zie je topvondsten uit deze periode, waaronder een originele, stenen askist. Daarin is een levensechte reconstructie van de inhoud te bewonderen, compleet met de asresten en de bijzondere, kostbare grafgiften die destijds aan de overledene werden meegegeven.
De vroege middeleeuwen – de Merovingische periode
500 - 700 na Christus
Nadat de Romeinen vertrokken waren liep het platteland leeg. Afgezien van Maastricht was Limburg in de vijfde eeuw een erg dunbevolkte streek. Na 500 trokken groepen mensen vanuit het zuiden via de Maas en de oude Romeinse wegen naar het noorden. Ze staan bekend als ‘de Franken’ en bewoonden het vruchtbare gebied van Stein en omgeving.
In het Archeologisch Museum vind je een presentatie van de vondsten uit deze periode, met glaswerk, aardewerk, wapenuitrusting, munten en sieraden. Daarnaast is er een indrukwekkende reconstructie van een Merovingisch krijgersgraf met grafgiften te bewonderen.
Afbeelding: Kelvin Wilson
